ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: Ανέλκυση Αρχαιοτήτων από το Θαλάσσιο Περιβάλλον

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Ανέλκυση Αρχαιοτήτων από το Θαλάσσιο Περιβάλλον

Ο Σύλλογος Συντηρητών Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΣΑΕΤΤΕ) με αφορμή το δημοσίευμα «Περίεργη διάσωση αρχαίων από το βυθό των Αντικυθήρων» στον ιστοχώρο της Εφημερίδας των Συντακτών, στις 24.08.2020, θα ήθελε να επισημάνει τους κινδύνους που εγκυμονεί οποιαδήποτε μη-ορθά μεθοδευμένη ενέργεια ανέλκυσης αρχαιοτήτων από το θαλάσσιο περιβάλλον.

Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, που βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων, αφορά στη διατήρηση, αποτροπή της καταστροφής, της αλλοίωσης και γενικά κάθε άμεσης ή έμμεσης βλάβης της και αποτελεί μέριμνα του Κράτους, του Υπουργείου Πολιτισμού και των Αρμόδιων Αρχαιολογικών Υπηρεσιών. Στην Ελλάδα η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΦΕΑ) αποτελεί τον αρμόδιο φορέα που δρα συστηματικά και μεθοδευμένα για την παρακολούθηση, προστασία και ανάδειξη των ενάλιων αρχαιοτήτων. Το τμήμα συντήρησης της ΕΦΕΑ έχει την κατάλληλη εμπειρία, τεχνογνωσία και υλικοτεχνική υποδομή για να φέρει εις πέρας το έργο αυτό.
Η οποιαδήποτε υποβρύχια ανασκαφική δραστηριότητα και ενέργεια ανέλκυσης αρχαιοτήτων και κινητών μνημείων που βρίσκονται σε ενάλιο περιβάλλον από ιδιώτες χωρίς α) την άδεια και παρουσία των αρμόδιων Υπηρεσιών με εξειδικευμένο προσωπικό (αρχαιολόγους, συντηρητές και τεχνίτες), β) την παροχή εξειδικευμένου εξοπλισμού και υλικών συντήρησης, καθώς και γ) τη γνώση των ανασκαφικών πρακτικών και των τεχνικών συντήρησης και μεταφοράς των αντικειμένων, εγκυμονεί κινδύνους για τη διατήρηση της ανασκαφικής πληροφορίας και τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατήρησης των αντικείμενων.
Το θαλάσσιο περιβάλλον αποτελεί ένα πολύ ιδιαίτερο και ενίοτε φθοροποιό περιβάλλον για τα πολιτιστικά αγαθά και ιδιαίτερα για τα μετάλλινα αντικείμενα. Τα ενάλια αντικείμενα μετά από μακροχρόνια παραμονή στο υδάτινο περιβάλλον έχουν επέρθει σε σχετική ισορροπία με το περιβάλλον αυτό. Οι σύγχρονες τάσεις στη συντήρηση, προστασία και ανάδειξη των ενάλιων αρχαιοτήτων κινούνται προς την συστηματική παρακολούθησή τους και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για τη διατήρηση των αντικειμένων κατά χώρα. Ως προς την ανάδειξή τους γίνονται συνεχώς κινήσεις για τη δημιουργία καταδυτικών πάρκων. Η επιλογή ανέλκυσης αντικειμένων γίνεται μετά από προσεκτική επιλογή και βάσει των πολιτιστικών αξιών ή της υποβαθμιζόμενης κατάστασης διατήρησης των εκάστοτε αντικειμένων, η οποία κρίνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.
Όταν κριθεί απαραίτητη η ανάσυρση αντικειμένων, η διαδικασία απαιτεί κατάλληλο σχεδιασμό για την ορθή ανέλκυση των αντικειμένων, μνεία για την άμεση εφαρμογή σωστικών μέτρων, που περιλαμβάνουν την βραδεία αλλαγή των περιβαλλοντικών συνθηκών εύρεσης του αντικειμένου και την απαραίτητη τεκμηρίωση όλων των ενεργειών πριν ακολουθήσει η συστηματική συντήρηση. Η παραπάνω μεθοδολογία απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσοχή στην περίπτωση ογκωδών αντικειμένων και δει μεγάλου βάρους. Εξίσου σημαντική είναι η αρχαιολογική τεκμηρίωση καθώς σε κάθε περίπτωση παράδοσης αντικειμένου χωρίς την απαραίτητη αρχαιολογική έρευνα, η πληροφορία του περιεχομένου και κατ’ επέκταση η αξία του αντικειμένου τείνει να αλλοιωθεί ή εξολοκλήρου να χαθεί.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ακολουθούμενες διαδικασίες συντήρησης και ορθής ανέλκυσης είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση του αντικειμένου που ανακτάται από το θαλάσσιο περιβάλλον και επιβάλλεται να πραγματοποιούνται από εξειδικευμένους επαγγελματίες και κατάλληλο υλικοτεχνικό εξοπλισμό. Συνέπεια των μη ενδεδειγμένων ενεργειών είναι η υποβάθμιση και η μερική ή ολική καταστροφή του αντικειμένου, με ανεξέλεγκτο ρυθμό και ταυτόχρονα η απώλεια καθοριστικών πληροφοριών.

Συνοψίζοντας, σε κάθε περίπτωση ανεύρεσης αρχαιολογικών αντικειμένων, η κατάλληλη μεθοδολογία συντήρησης είναι καθοριστικής σημασίας για την απαραίτητη προστασία του υλικού που ανακτάται και η συνεργασία μεταξύ όλων των ειδικευμένων και αρμόδιων επαγγελματιών (αρχαιολόγων, συντηρητών, δυτών, κτλ.) σε µία ανασκαφική έρευνα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή μακροπρόθεσμη διατήρηση των ευρημάτων.
Η λήψη ιδιωτικών πρωτοβουλιών και η οργάνωση μη αδειοδοτούμενων ενεργειών για τη διάσωση των πολιτιστικών αγαθών, κατά παράβαση του θεσμοθετημένου πλαισίου προστασίας, των ορθά μεθοδευμένων διαδικασιών διεξαγωγής σωστικών ανασκαφών και τεχνικών συντήρησης, αποτελεί έρεισμα για δικαστική έρευνα, ακόμη κι αν προβάλλεται η επίκληση καλών προθέσεων.
Ο ΣΣΑΕΤΤΕ προασπίζεται την Προστασία, Συντήρηση και Αποκατάσταση των υλικών αγαθών που απαρτίζουν την πολιτιστική μας κληρονομιά, από την αρχαιότητα έως σήμερα, υπό την αιγίδα των αρμόδιων κρατικών φορέων με σκοπό τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και των αξιών τους για την παρούσα και τις επόμενες γενιές, καθώς και την αναβάθμιση και ανάδειξη του πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Αθήνα, 03/09/2020

ΣυνημμένοΜέγεθος
PDF icon SSAETTE_ANTIKYTHIRA.pdf106.64 KB